BİRİM FİYAT ANALİZ VE TARİFELERİ
          BİRİM FİYAT OLUŞTURMA YETKİSİ

            17.4.86 Tarih ve 4562 Sayılı Genel Kurul Kararı:

            KONU: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün, görev alanına giren işlerle ilgili olarak birim fiyat hazırlama yetkisinin bulunup bulunmadığı hususundaki tereddüt.

            Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, 180 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin, Bayındırlık ve İskân Bakanlığı’nın görevlerine ilişkin değişik 2. maddesi kapsamına giren işlerinde, Bakanlıkça aynı maddenin (n) işaretli fıkrasına dayanılarak hazırlanan fiyat analizleri ve birim fiyatlara aynen uymak zorundadır. Ancak bu zorunluluk, Bayındırlık ve İskân Bakanlığı’nın görev alanına giren işlerle sınırlı olduğundan, 6200 sayılı Kanunla öngörülen işlerle, bunlarla ilgili projelerin gereği olarak yapılan tesisler için böyle bir zorunluluk bulunmayıp; Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, kendi görev alanına giren işlerde analiz yapma ve birim fiyat hazırlamaya yetkilidir.

            Gerçi, 6200 sayılı Kanunda Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün görevleri sayıldıktan sonra 180 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede olduğu gibi bu işlerle ilgili tip sözleşme, şartname, rayiç, fiyat analizi ve birim fiyat hazırlamaya yetkili olduğu açıkça belirtilmiş değilse de, bir işin etüt ve projesini yapmaya yetkili kılınan bir kuruluşun analizleri ve birim fiyatları hazırlamaya da yetkili olduğunu kabul etmek, görev ve yetki ilişkisinin doğal bir gereğidir. Bir an için Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü’nün, 6200 sayılı Kanunda öngörülen işlerde birim fiyat tespit yetkisinin bulunmadığı varsayıldığında, Bayındırlık ve İskân Bakanlığı’nın da görevli ve yetkili olmadığı bu konularda birim fiyatların nasıl belirleneceği sorunu ortaya çıkmaktadır ki, bu da Kanunda açıkça belirtilmemiş olmasına rağmen, anılan genel müdürlüğün kendi görev alanına giren hususlarda birim fiyat tespit yetkisini haiz olduğunu göstermektedir.

            Birinci beş yıllık kalkınma planının 1966 yılı programının “İnşaat Sektörü” bölümünde tip sözleşme, şartname, fiyat analizi ve benzeri dokümanların, plan ilkeleri ve modern inşaat tekniği anlayışına uygunluğunun gözden geçirilmesi görevinin sadece Bayındırlık Bakanlığı’na verilmeyerek diğer bazı bakanlık ve kuruluşlar meyanında Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün de zikredilmiş olması, keza 8 / 2574 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekindeki “Kamu Sektörüne Dahil İdarelerin Bu Kararname Kapsamına Giren İşlerin İhalelerinde Uygulayacakları İhale Usullerine Göre Yıllık Fiyat Farkı Hesabı Esasları” ve benzeri metinlerde birim fiyatların tanımı yapılırken Devlet Su İşleri birim fiyatlarına ayrıca değinilmiş bulunması da, yukarıda varılan sonucu doğrulamaktadır.

            SONUÇ

            Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü’nün 6200 sayılı Kanunda öngörülen işler ve bunlarla ilişkin projelerin gereği olarak yapılan tesislerle ilgili olarak birim fiyat hazırlama yetkisinin bulunduğuna çoğunlukla karar verildi.

            FİGÜRE BEDELİ

            20.2.1995 Tarih ve 4836/1 Sayılı Genel Kurul İçtihadı Birleştirme Kararı:

            KONU: Bina inşaatlarında kullanılan ve şantiyeye getirilen, kum, çakılın taşıtlara yüklenmesi, boşaltılması ve figüresi (09.003/1) pozunun birim fiyatı dahilinde figüre bedeli ödenemeyeceği hususundaki 7. Daire’nin 14.7.1992 tarih ve 7232 sayılı tutanağa göre düzenlenen 7.1.1993 tarih ve 400 sayılı ilamı ile 8. Daire’nin 26.5.1992 tarih ve 2612 sayılı tutanağa göre düzenlenen 5.1.1993 tarih ve 396 sayılı ilamında yer alan hükümler arasında aykırılık bulunduğundan bahisle içtihadın birleştirilmesi istemi.

            ESAS YÖNÜNDEN İNCELEME

            Konu ile ilgili mevzuat incelenerek gereği görüşüldü:

            Bayındırlık Bakanlığı’nca yayınlanan ve inşaat birim fiyatlarına esas olan 04.006 kum ve 04.003 çakıl rayiçlerine kum-çakılın hazırlanması bedeli, işin gereğine göre 08.001, 08.003, 08.004 ve 08.005 poz numaraları ile dahil edilmiştir. Birim fiyat tarifleri kitabında bu pozisyonlar, “Kum, çakıl veyahut ta kum çakılın dere veya ocaktan el ile çıkarılması, iki defa elekten geçirilip ayrılması, çıkarıldığı yerin dışına yığılması ve figüre edilmesi için yapılan her türlü işçilik, alat ve edevat giderleri dahil......elenmiş kum, çakıl veyahut ta kum çakılın 1 m3 fiyatı” şeklinde tarif edilmiştir. Bu tariften de anlaşılacağı gibi birim fiyata dahil edilen figüre bedeli malzemenin ocakta hazırlanması safhasında yapılan figüre bedelidir.

            Diğer taraftan 09.003/1 poz numaralı “Kum, çakıl, tuvenan, stabilize ve kilin taşıtlara yükleme, boşaltma ve figüresi” birim fiyatı içinde 0.50 saat düz işçi ücreti karşılığı olarak yer alan figüre bedeli ise, inşaat mahalline getirilen malzemenin ölçülebilir bir geometrik şekil haline getirilebilmesi için yapılan çalışmanın karşılığıdır.

            Görüldüğü üzere malzemenin ocakta hazırlanması sırasında yapılan figüre ile şantiyede yapılan figüre işin farklı aşamalarındaki ameliyelerdir.

            Sözleşmenin eki olan birim fiyat tariflerinde; malzemenin taşıtlara yüklenmesi, boşaltılması ve istifi için her türlü masraflarla müteahhit kârı ve genel giderler dahil 1 m3 fiyatı ...... denilmiş, bu pozla ilgili analizde ise birim fiyatta dahil olan istifin figüre olduğu belirtilmiştir.

            Böyle 09.003/1 poz numaralı iş bir bütün olarak tesbit edilmekte ve figüre bedeli de bu işin bünyesine, yapılması zorunlu bir iş olarak dahil edilmiş bulunmaktadır. Kaldı ki burada figüre işin icabına göre yapılacak ihtiyari bir iş olsa idi, figüre bedeli 09.003/1 poz numaralı işin bünyesinde değil gerektiğinde kullanılmak üzere ayrı bir poz numarası altında düzenlenmek gerekirdi.

            Nitekim Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 39. maddesinin (a) fıkrasında; işe başlanıldığından beri meydana getirilen yapım ve hizmet işleri ile o tarihteki ihzaratın miktarının kontrol teşkilatı tarafından müteahhit veya vekili ile birlikte ölçüleceği, Bayındırlık İşleri Kontrol Yönetmeliğinin 10. maddesinin 19.2.2. bölümünde yapımı devam eden imalat, ameliyat, tesisat ve inşaat ile ihzaratın miktarlarının yerinde yapılan ölçümlere göre hesap edilerek hakedişlere geçirileceği belirtilmek suretiyle inşaat bünyesinde kullanılabilecek malzemenin şantiyeye getirilerek ölçülebilir hale getirilmesi öngörülmüştür.

            Ayrıca tip sözleşmenin 10. maddesinde müteahhit işyerinde işçi sağlığı ve iş güvenliği hükümlerinin yerine getirilmesinden yükümlü tutulmuş, bu tüzük hükümleri gereğince de iş yerinde kazaya sebebiyet verecek ve çalışmaları tehlikeye sokacak şeklide malzeme istif edilemeyeceği belirtilmiştir. Kontrol amirleri ve sürveyanlar da şantiyeye getirilen her türlü inşaat ve tesisat malzemelerinin şartnamelere uygun olarak istif ve depo edilmesini inceleme ve sağlamada, Bayındırlık İşleri Kontrol Yönetmeliği hükümlerine göre sorumlu ve yetkili kılınmışlardır.

            Açıklanan mevzuat hükümleri gereğince usulüne uygun olarak yerine getirilmesi gereken 09.003/1 poz numaralı birim fiyatın içinde yer alan bir ameliye olarak figüre bedeli ödenmesinin mevzuata aykırı olmadığı sonucuna varılmıştır.

            SONUÇ

            Bina inşaatlarında kullanılan ve şantiyeye getirilen kum-çakılın taşıtlara yüklenmesi, boşaltılması ve figüresi (09.003/1) pozunun birim fiyatı dahilinde figüre bedeli ödenmiş olmasının mevzuata aykırı olmadığına ve içtihadın bu yönde birleştirilmesine 20.2.1995 tarihinde çoğunlukla karar verildi.
 

            26.12.1995 Tarih ve 23734 Tutanak Sayılı Temyiz Kurulu Kararı:

            09.003/1 Poz no.lu işin birim fiyatı içinde figüre bedeli dahil olmasına karşın malzemenin ocakta hazırlanması sırasında yapılan figüre ile şantiyede yapılan figüre ayrı işlemler olduğundan ayrıca figüre bedeli ödenebilir.

            2- 09.003/1 Poz numaralı “Kum-çakıl, tuvenan, stabilize malzeme ve kilin taşıtlara yükleme boşaltma ve figüresi” iş kalemine ait birim fiyat analizinde figüre yapılması karşılığı 0.50 saat işçilik ücreti öngörüldüğü; imalatta kullanılıp nakliyeye konu teşkil eden söz konusu malzeme miktarlarının tespiti birim imalata ait fiyat analizinde gösterilen miktarlar esas alınmak suretiyle yapıldığından ayrıca malzeme miktarlarının ölçülmesine bir başka ifade ile figüre işlemi yapılmasına gerek olmadığından Hacattepe Üniversitesinin çeşitli inşaat işlerinde figüre karşılığı ödenen işçilik ücreti toplamı 108.876.000 TL’ye ilamın 2. maddesiyle tazmin hükmolunmuştur.

            Bayındırlık Bakanlığı’nca yayınlanan Birim Fiyat Tarifleri Kitabında, 08.001.........08.005 poz numaralarında yer alan iş kalemi “kum, çakıl veya kum -çakılın dere veya ocaktan el ile çıkarılması, iki defa elekten geçirilip ayrılması, çıkarıldığı yerin dışına yığılması ve figüre edilmesi için yapılan......” işlemleri kapsamakta olup, burada yer alan figüre bedeli malzemenin ocakta hazırlanması safhasında yapılan figürenin bedelidir.

            Diğer taraftan 09.003/1 poz numaralı “Kum, çakıl, tuvenan, stabilize ve kilin taşıtlara yükleme, boşaltma ve figüresi” birim fiyatı içinde 0.50 saat düz işçi ücreti karşılığı olarak yer alan figüre bedeli ise, inşaat mahalline getirilen malzemenin ölçülebilir bir geometrik şekil haline getirilebilmesi için yapılan çalışmanın karşılığıdır.

            7. Daire, 1.7.1993 Tarih ve 7382 Tutanak Sayılı Kararı:

            08.003 Poz numaralı imalat için figüre bedeli ödenmişken 09.0031 poz numaralı iş için figüre bedeli ödenmesi mükerrerliği yol açar.

             (Bkz. 20.2.1995 Tarih ve 4836/1 Sayılı Genel Kurul Kararı)

            08.003 ve 09.003/1 Poz numaralı imalat analizlerinde gösterilen figüre bedelinin ayrı ayrı işlemlere ait olup, mükerrerlik bulunmaması sorguda yer alan iddiaları karşılayıcı bir husus değildir. Çünkü mükerrerlik iddiası yoktur. 08.003 poz no.lu imalat analizinde yer alan figüre ise, malzemenin taşıtlara yüklenilip, nakledilip boşaltıldıktan sonraki figüresidir. İddia, 09.003/1 poz no.lu imalat analizinde yer alan, yani ikinci figüre işleminin gereksizliği (gereksizlik nedenleri sorguda belirtilmiştir.) ve fiilen yapılmadığıdır.

            Ayrıca, söz konusu yazıda, imalatlara girecek kum-çakıl miktarını tesbit edip, o miktarda malzemeyi şantiyeye getirip, figüre etme zorunluluğundan söz edilmektedir. Bu hususta sorguyu karşılayıcı nitelikte değildir. Çünkü, zaten şantiyeye getirilerek miktarın tesbiti için, malzeme taşıtlara yüklenmeden önce 08.003 poz no.lu iş kalemi bünyesinde figüre edilip, bedeli ödenmektedir. 

            Dikkat edilmesi gereken bir diğer husus da, 09.003/1 poz numaralı imalat analizinde yer alan figüre işlemi bedelinin gerekliliği ya da gereksizliğinin ötesinde “söz konusu figüre işleminin fiilen yapılmadığı” yönündeki görüşün aksi de iddia edilmemiştir. Fiilen yapılmayan bir işin bedelinin ödenmesi de herhalde düşünülmeyecektir. Sözleme eki olan ve Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından yayınlanan birim fiyatların ödenebilmesi, söz konusu birim fiyatın ait olduğu imalatın, tarifinde yer alan hususların fiilen gerçekleştirilmesiyle mümkün olabilecektir. 

            Yukarıda yapılan açıklamalar karşısında figüre yapılmadığı halde yükleniciye figüre bedeli verilmek suretiyle fazla ödendiği saptanan toplam ...... TL’nin ortaklaşa ve zincirleme ödettirilmesi.

            BENZER iMALATLAR

            3. Daire, 28.9.1995 Tarih ve 111 Tutanak Sayılı Kararı: 

            Aynı mahiyetteki iki pozun birlikte kullanılması halinde mükerrer ödeme söz konusudur.

            Üstenci ....... taahhüdünde bulunan.... Merkez 96 daireli Öğr. Loj. ve 225 kişilik Sağlık Meslek Lisesi işine ilişkin 6 no’lu hakedişin incelenmesinde aşağıda yasal dayanakları açıklandığı üzere toplam l83.434.200 TL yersiz ödemede bulunulduğu saptanmıştır.

            Yukarıda adı geçen inşaatta l9.l0l no.lu poz kullanılıp bedeli ödendiği halde aynı inşaatta 27.507 no.lu poz da kullanılıp bedelinin ödendiği tesbit edilmiştir.

            Birim fiyat tariflerinde, l9.l0l poz.unun,

             “Tecrit yapılacak sathın temizlenmesi, derzlerin ayıklanıp yıkanması, l.000 metre küp kum, 400 kilogram çimento ve l2 kilogram idarece kabul edilecek bir maddeden müteşekkil harçla ortalama 3,5 santim kalınlıkta ve iki tabakada olmak üzere kendi şartnamelerinde gösterildiği şekilde tecritli şap yapılması ve sulanması, bütün malzeme, zayiat işçilik, iş yerinde yükleme, yatay ve düşey taşıma, boşaltma, müteahhit karı ve genel giderler dahil l m2 fiyatı.

            Ölçü: Tecrit yapılan bütün satıhlar projesinden ölçülür.

            Not: l) İdarenin yazılı izni ile uygulanır.

                 2) Kullanılacak gereçlerin orijinal ambalajlı olması, laboratuvar raporu bulunması şarttır. Bu tecrit fazla su tazyiki olmayan mahallerde tatbik edilir” denmektedir.

            27.507 poz.unda ise;

            l m3 dişli kuma 500 kg. çimento katılmasıyla hazırlanan harçla beton ya da betonarme yüzeyler üzerine önce bir tabaka serpme atılması ve üzerine aynı harçla bir defada ortalama l.2 cm. kalınlığında sıva yapılması, lüzumlu zamanlarda sulanması, duvar yüzeyinin temizlenmesi, her türlü malzeme ve zayiatı, işçilik, çalışma sehpaları, inşaat yerindeki yükleme, yatay ve düşey taşıma, boşaltma, müteahhit karı ve genel giderler dahil l m2 fiyatı.

            Ölçü: Projedeki ölçülere göre sıvanan bütün yüzeyler hesaplanır.” Denmektedir.

            Yukarıdaki her iki pozun tanımında görüldüğü üzere yapılan işlem sıva ve sıvaya dayalı tecrit işlemidir. Bu nedenle ikisinin bir arada kullanılması mümkün değildir. Çünkü önce aynı yerde yukarıda tanımlarında belirtildiği üzere ortalama 3.5. santim kalındığında 400 kg. Dozlu sıva yapılmış; tekrar bunun üzerine 500 kg. dozlu sıva yapılmıştır. Bu işlemin yalnızca birinin yapılması gerektiğinden l9.l0l poz.u kullanıldığında 27.507 no.lu poz kullanılmaz.

            ÇATI ALANI

            6. Daire, 9.4.l996 Tarih ve 8962 Tutanak Sayılı Kararı:

            Çatı işlerinde kiremit döşeli alan ile ahşap çatı alanının aynı olması gerekir.

            Müteahhit G.Z. Limited Şirketi’ne ihale edilen ll4.679.500 TL ihale bedelli Kültür Müdürlüğü hizmet binası ve lojman onarımı işine ait (l) No.lu hakediş hesabında yapılan maddi hata sonucu fazla ödemede bulunulduğu görülmüştür.

            A) “2l.220” Poz.unda çatı kaplama tahtası işi yapılmış ve bunun 22l,35 m2 olduğu belirtilmiştir.

            Çatıda bulunan kiremitlerden eski olanların 2l4 m2‘sinin aktarıldığı, 7.35 m2 lik kısma ise yeni kiremit döşendiği belirtilmiş olup toplam döşenen ve ‘ aktarılan kiremit alanı 22l.35 m2 olduğundan çatı kaplama tahtası miktarının da yapı işleri birim fiyat tarifine göre 22l.35 m2 olması gerekirken 27l.50 m2 alındığı ve bunun üzerinden bedelinin ödendiği:

            B) Yapılan İş “l8.248” poz.una girdiğinden bu iş için ödenecek m2 alanı belirlenirken meyilinin de göz önünde bulundurularak (l,04) rakamı ile çarpılması sonucunda bulunacak (22l,35xl,04)= 230,20 m2 üzerinden ödemede bulunulması gerekirden:

                  27l,50 m2 alınarak bu m2 üzerinden ödemede bulunulduğu;

            görülmüştür..

            l- Yapı İşleri Birim Fiyat Tariflerinin “2l.220” poz numarasında çatı örtüsü altına tahta kaplama yapılması işinin tanımı yapılmış olup, ölçü kısmında;

             “projesinden tahta ile kaplanmış yatay düzlemdeki iz düşümünün alanı hesaplanır.” denilmek suretiyle; alan hesabının nasıl yapılacağı belirtilmiştir.

             “l8.2ll” Pozunda oluklu kiremitle çatı örtüsü yapılmasında hesaplanacak alan ölçüsünün “yatay alan üzerinden hesaplanacağı” belirtildiğinden gerek “2l.220” pozu ve gerekse “l8.2ll” pozuna göre hesaplanan alanın aynı olması gerekmektedir.

            Aktarılan ve yeni döşenen kiremit alanı 22l,35 m2 olduğundan, tahta kaplama alanı için ödenecek m2 miktarı bunu geçemeyecektir.

            Çünkü; kiremit aktarması yapılmadan çatı tahtasının döşenmesi doğal olarak mümkün değildir.

            2- “l8.248” Poz.unda ahşap çatılarda kiremit altı tahtası üzerine bir kat bitümlü karton serilmesinin tanımı ve ölçüsünün bulunacak miktarın %30 eğim ile yapılması gerektiği varsayımı sonucu (l,04) rakamı ile çarpıldığında 230,20 m2 bulunmakta olup, bu miktar üzerinden ödeme yapılması gerekmektedir.

            SIVA, BOYA VE KAPLAMALAR

            1. Daire, l.2.l994 Tarih ve 5730 Tutanak Sayılı Kararı:

            Bina cephesinde 27.542 poz no.lu püskürtme sıva verildiği halde ayrıca 25.036 poz. no.lu akrilik boya bedeli ödenemez.

            Mamak 60. Yıl İlköğretim Okulu’nun onarımına ilişkin hakedişlerin incelenmesi sonucunda;

            Bina cephesinde 27.542. Poz no.lu püskürtme sıva verildiği halde, ayrıca 25.036 poz no.lu akrilik boya verildiği anlaşılmıştır. Aynı cephede aynı amaçlı 2 çeşit imalatın yapılması mümkün olamayacağından püskürtme sıva üzerine yapıldığı gösterilen akrilik boya imalat tutarı kadar fazla ödemede bulunulmuştur.

            7. Daire, 8.6.l995 Tarih ve 767l Tutanak Sayılı Kararı:

            2. Keşif özetinde, l. Keşifte yer alan ve birim fiyatları belli olan sıva imalatından tamamen vazgeçilerek, fiyatı analiz sonucu tespit edilen duvarların “Fasarit”....kaplanması ve üzerine badana yapılması keyfiyeti haklı gerekçelere ve herhangi bir zaruret haline dayandırılamaz.

            l No.lu hakediş ekindeki l. keşif özetinde, okul duvarlarının boyanması işi ile ilgili olarak “27.50l” poz no.lu sıva yapımına ait imalat kalemleri ile bu sıvanın üzerine plastik boya yapılmasına ait “25.048” poz no.lu imalat kalemi yer alırken; sonradan ortaya çıkan bazı imalat kalemlerini içeren, 2.ll.l993 tarihli ilave keşif özetinde, boyanacak tüm duvarlara “Fasarit” yapılması için onay alındığı ve kesin hakedişe esas olan 2 No.lu “Keşif Özeti”nde de, l. keşif özetinde l993 yılı birim fiyatları ile yer alan ve yapımından vazgeçilen “sıva imalatının yerine, fiyatı bulunmayan, “Özel.00l” poz no.lu “Fasaritle boyama” imalatının gerçekleştirilmiş olduğu; ayrıca fasaritli sathın üzerine 3 kat plastik badana (25.048-pozu) yapıldığı görülmüştür.

            Ancak, “Emanet İşlere Ait Uygulama Yönetmeliği”nin, yeni fiyat tanzimine ilişkin 23. maddesinde “Birinci keşifte yer almayan herhangi bir işin yapılmasına lüzum ve zaruret hasıl olur veya emanet taşeron fiyatı ile ödeme imkanı olmaz ise, Genel Şartname hükümlerine uyularak taşeronla birlikte komisyonca maddede belirtildiği şekilde yeni emanet taşeron birim fiyatı tanzim edilir....” denilmekle sonradan çıkacak bir imalatın kabul edilebilmesi için “lüzum ve zaruret hasıl olması” koşulu getirilmiş bulunmaktadır.

            Oysa, duvarların badana edilmesinden önce, boyanacak sathın ince sıva ile sıvanması, özelliği olmayan, her onarım işinde görülen, normal bir uygulamadır ve söz konusu onarım işinde de böyle düşünülerek l.keşif özetinde sıva imalat kalemlerine yer verildiği görülmektedir.

            Hal böyle iken, sonradan sıva yapımından vazgeçilerek “fasarit” te karar kılınmasının nedeni ve gerekçeleri ekler arasında konu ile ilgili bir açıklama yazısı bulunmadığı için anlaşılamamış olup, bunun yanında, iç ve dış duvarların normal olarak Bayındırlık ve İskan Bakanlığı’nca hazırlanan Birim Fiyat Cetvellerinde birim fiyatları belirlenmiş olan imalatlara öncelik tanınmasının zorunlu oluşu karşısında Birim Fiyat Cetvellerinde fiyatı bulunan sıva ile sıvandıktan sonra badana yapılması gerekirken, l. keşiften sonra sıva kullanımından vazgeçilerek Birim Fiyat Cetvellerinde adı geçmeyen ve ancak analiz sonucu tespit edilen ve özel fiyatı sıva birim fiyatının yaklaşık 2 katı olan “Fasarit” le kaplanması ve aynı satıhların üzerine plastik badana yapılması keyfiyeti, haklı gerekçelere ve herhangi bir “zaruret” haline dayandırılamayacağından, boyanan duvarlarda, boyadan önce, sıva görevini yapacak şekilde fasaritin kullanılması sonucunda, sıva birim fiyatı ile bulunacak imalat tutarı ile fasaritin özel fiyatına göre bulunacak imalat tutarı arasındaki fark kadar fazla ödemeye sebebiyet verilmiş olmaktadır.

            1. Daire, 5.11.1996 Tarih ve 6095 Tutanak Sayılı Kararı:

            27.531 Poz. no.lu kireç ve çimento karışımı harçla düz sıva bedeli ödenmişken aynı zamanda 27.525 poz.undan alçı sıva bedeli ödenemez.

            Sözkonusu işte ....... m2’lik alan için hem 27.525 poz.undan alçı sıva hem de 27.531 poz.undan kireç-çimento karışımı harçla düz sıva bedelinin ödendiği görülmüştür.

            27.525 Poz. no.lu alçı sıva işleminin tarifi: 1 m3 kuma 150 kg çimento ve 0.200 m3 kireç hamuru katılarak hazırlanan harçla ortalama 2 cm kalınlığında kaba sıva üzerine 700 kg ince alçı ve yeteri kadar su katılarak elde edilen harç ile ortalama 0.6 cm kalınlığında ince sıvanın tahta mala ile yapılması, her türlü malzeme ve zayiatı, işçilik, çalışma sehpaları, inşaat yerindeki yükleme, yatay ve düşey taşıma, boşaltma, müt. karı ve genel giderler dahil 1 m2 fiyatı. 

            27.53l Poz no.lu kireç-çimento karışımı harçla düz sıva işleminin tarifi: l m3 dişli kuma 250 kg çimento ve 0,l00 m3 kireç hamuru katılarak hazırlanan harçla ortalama 2 cm. kalınlığında kaba sıva ve bunun üzerine l m3 mil kumun 250 kg. çimento ve 0.l00 m3 kireç hamuru katılarak hazırlanan harçla ortalama 0,8 cm kalınlığında ince sıva yapılması, gerekli zamanlarda sulanması, duvar yüzeyinin temizlenmesi, her türlü malzeme ve zayiatı, işçilik, çalışma sehpaları, inşaat yerindeki yükleme, yatay ve düşey taşıma, boşaltma, müteahhit karı ve genel giderler dahil, kireç çimento karışımı harçla l m2 fiyatı şeklindedir.

            Yukarıda tarifleri verilen 27.525 ve 27.53l, poz.lu sıvaların aynı anda uygulanması mümkün değildir. Çünkü her iki poz. da normal kaba ve ince sıvayı içermektedir. Her ikisi de aynı niteliktedir. Her iki poz. da ödenirse aynı alan üzerine iki defa sıva yapılmış gibi ödeme yapılmaktadır. Şayet 27.53l poz.lu sıva üzerine düzgün bir yüzey oluşturulmak isteniyorsa 27.525 poz.lu sıva değil; diğer okul, hastane vs. inşaatlarda uygulanan özel analizle oluşturulan özel astar veya macun poz.unun uygulanması gerekmektedir. 

            Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi’nin 20. Maddesindeki, Birim fiyat cetvelinde yer almayan ve yapılması idarece istenen imalatların yeni birim fiyatlarının tesbit edilmesinde Genel Fiyat Analizi’nden yararlanılacağı hükmü gereği özel alçı astar poz.unun l993 yılı birim fiyatı da şu şekilde tesbit edilmiştir:
 

Poz no Malzeme Adı Birim Miktar Rayici Tutar
l0.06l Alçı harcı m3 0,0025 l.324.382 3.3l0.95
04.5ll Zımpara Kağıdı Ad. 0,50 500 250.00
04.03l Su m3 0.0l l3.000 30.000
0l.0l2 Sıva Ustası Sa 0.10 l0.829 2.l65.80
0l.50l Düz İşçi Sa 0,20 7.085 l.4l7.00
Toplam:7.273,75
Müt. karı %25:1.818,44
1m2 Birim Fiyatı: 9012 TL

            7. Daire, 8.6.l995 Tarih ve 767l Tutanak Sayılı Kararı:

            Eski kapı ve pencerelerin boyanması işi için “25.005” yeni ahşap yüzeyin 3 kat yağlı boya ile boyanması pozunun değil “25.003” boyası bozulmuş ahşap imalatın 2 kat yağlı boya ile boyanması pozunun uygulanması gerekir.

            Taşeron.........yüklenimindeki ....Fethiye Kemal Mumcu Anadolu Lisesi Genel Onarım işinde;

            İkinci keşif özet cetveli ile bunlara ekli bulunan metraj cetvellerinde, kapı ve pencerelerin boyanması işi ile ilgili “25.005 yeni ahşap yüzeyin 3 kat yağlıboya ile boyanması” poz.unda 523.248 m2.lik bir sathın boyanmış olduğu ve bu imalatın tamamı için de bu poz.un l993 yılına ait birim fiyatı (53.622 TL.) esas alınarak ödeme yapıldığı görülmüştür.

            Oysa, 2.keşif özeti cetvelindeki imalat kalemleri arasında sadece “22.0098/3 iki yüzlü kontrplak presli beyaz çamdan iç kapı kanadı” poz.unda toplam yüzeyleri 96.900 m2 olan, yeni kapılar yapıldığına ilişkin bir imalat kalemi mevcut olduğuna göre yukarıda sözü edilen “25.005” poz.unda yer alan toplam 523.258 m2.lik ahşap satıhlı kapı ve pencerelerin yalnızca 96.900 m2.lik kısmının yeni olduğu, bu miktarın dışında kalan (523.258-96.900=) 426.358 m2.lik yüzeye sahip kapı ve pencerelerin ise bakımı, onarımı yapılan eski kapılar olduğu anlaşılmaktadır.

            Bu durumda, eski kapı ve pencerelerin boyanması işi için, “25.005 yeni ahşap yüzeyin 3 kat yağlı boya ile boyanması” poz.unun değil, “25.003 boyası bozulmuş ahşap imalatın 2 kat yağlı boya ile boyanması” poz.unun l993 yılına ait birim fiyatı (26.754 TL) esas alınarak ödeme yapılması gerekmekte olduğundan bu imalat kaleminde görülen boyama işlerinin tamamına, yüksek olan birim fiyatın uygulanması sonucunda, fazla ödeme yapılmış olmaktadır.

            3. Daire, l6.l.l996 Tarih ve l5l Tutanak Sayılı Kararı:

            l432 Poz no.lu, 3 cm kalınlıktaki beyaz mermer plaklarla döşeme kaplaması yapılması bedeli ödenmişken ayrıca l648 poz no.lu .....el ile cila yapılması bedeli ödenmesi mümkün değildir.

            535.32l.l43 TL Keşif bedelli .......yüklenimindeki Beyoğlu Devlet Hastanesi Onarım işiyle ilgili olarak Vakıflar poz.undan (l648 poz. no ile) ödenen mermer cilasının yersiz ödendiği görülmüştür.

            1432 No.lu poz.un tarifinde:

            Poz no: l432-3 cm. kalınlıkta beyaz mermer plaklarla döşeme kaplaması yapılması:

             “3 cm. Kalınlıktaki cilalanmış hazır, beyaz Marmara mermerinin piyasadan temini, ............ döşeme sırasında kırılan ve çatlayan plakların değiştirilmesi, derz boşluklarının çimento şerbetiyle doldurulması, sathın temizlenmesi, her türlü malzeme ve işçilik ile zayiatı dahil”

            Poz no l648- Mermer, somaki ve emsali taşlar üzerine ele ile cila yapılması,

             “Cila yapılacak sathın evvela kaba, sonra ince zımpara taşı ile............ taş ısınıncaya kadar perdahlanması ve parlatılması, her türlü malzeme ve işçilik dahil”

            denilmektedir.

            1432 No.lu poz.un tarifi incelendiğinde; mermer cilalanmış olarak alınıp döşendiğinden, bunun ayrıca cilalanmasının gereksiz olduğu açıkça görülecektir. Binaenaleyh, l648 no.lu birim fiyat üzerinden yapılan ödeme zaten l432 no.lu birim fiyatın içinde olduğundan mükerrer olmaktadır.

            TUĞLA MİKTARI

            7. Daire, l8.l.l994 Tarih ve 746l Tutanak Sayılı Kararı:

            Genel Fiyat Analizi’nde l M3 imalatta kaç adet kullanılacağı gösterilmemiş olan 04.0l8/c poz. no.lu işte l9x19xl3.5 cm. ebadındaki tuğla yerine l9xl9x8,5 cm. ebadında tuğla kullanılmış gibi nakliye bedeli ve malzeme fiyat farkı ödenmesi mümkün değildir.

            Söz konusu inşaatta l8.07l poz nolu Yatay Delikli Her Boyutta Blok Tuğla ile Duvar imalatında fiilen l9xl9xl3.5 cm. ebadında delikli tuğla kullanıldığı halde l9xl9x8,5 cm. ebadında delikli tuğla kullanılmış gibi tuğla nakliye bedeli ve malzeme fiyat farkı hesaplanması sonucu müteahhide fazla ödemede bulunulduğu görülmüştür.

            Bayındırlık Bakanlığı Genel Fiyat Analizlerinin l8.07l-l8.080 poz no.lu yatay delikli tekli veya her boyutta blok tuğla ile duvar iş kaleminin analizinde; 04.0l8/b rayiç poz nolu l9xl9x8,5 ebadında yatay delikli tuğladan l M3 imalatta 275 adet kullanılacağı tesbit edilmiş olup, söz konusu analizde 04.0l8/b poz nolu l9xl9x8,5 ebadında yatay delikli tuğladan daha farklı ebatlarda örneğin olayda olduğu gibi 04.0l8/c poz nolu l9xl9xl3,5 ebadında yatay delikli tuğla kullanılması halinde l M3 imalatta 04.0l8/c poz nolu l9xl9xl3.5 cm ebadındaki tuğladan kaç adet kullanılacağı gösterilmemiştir. Bu durumda l8.07l-l8.080 poz nolu iş kalemi analizinde yer alan 04.0l8/b poz no.lu l9xl9x8,5 cm ebadındaki tuğladan farklı ebatlarda tuğla kullanılması halinde l M3 imalatta kullanılan tuğla adedi tabi olarak değişeceğinden, tuğla büyüklüğü göz önüne alınmak suretiyle 1 M3 imalatta kullanılacak tuğla adedi hesaplanarak bulunan birim imalattaki tuğla adedine göre tuğla nakliye bedeli ile malzeme fiyat farkı ödenmesi gerekirdi. Zira l8.07l-l8080 poz no.lu iş kalemi imalatında, analizinde belirtilen 04.0l8/b poz no.lu l9xl9x8,5 cm lik tuğladan l M3 imalatta 275 adet kullanıldığı halde, 04.0l8/c poz no.lu l9xl9xl3,5 cm ebadındaki tuğladan l75 adet kullanılmaktadır.

            Bu durumda söz konusu inşaatta tuğla tartı ve tuğla nakliye fiyat zabıtlarından anlaşılacağı üzere l8.07l poz nolu iş kaleme imalatının l M3’de fiilen l9xl9xl3,5 lik tuğladan l75 adet tuğla kullanıldığı halde imalat kalemi analizinde belirtilen l9xl9x8,5 tuğladan l m3 imalatta 275 adet tuğla kullanılmış gibi tuğla metrajı hesaplanması sonucunda ...........TL fazladan tuğla nakliye bedeli ve malzeme fiyat farkı ödenmiştir.

            6. Daire, 24.9.l996 Tarih ve 90l2 Tutanak Sayılı Kararı:

            Birim fiyat analizlerinde yapılan değişikliğin dikkate alınması hk.

            Müteahhit ........ yükleniminde bulunan Merkez Dağbeli Sağlık Ocağı İnşaatı İşi’ne ilişkin olarak düzenlenen 4 ve 5 no.lu hakediş raporlarının incelenmesi sonucunda:

            Genel Fiyat Analizleri Kitabı’nda ve l994 yılı İnşaat İşleri Birim Fiyat Listesi’nde l8.08l/6 poz.uyla temsil edilen “200 dozlu çimento harcı ile düşey delikli (l9 x 29 x l3.5 cm.) boyutta fabrika tuğlası ile taşıyıcı duvar yapılması” imalatına, söz konusu poz.un birim fiyatı yerine l8.08l poz.unun birim fiyatının uygulandığı tespit edilmiştir.

            Birim fiyat analizlerinde yapılan değişiklikle 0l.0l.l994 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, tuğla imalatlarında farklı boyutlarda tuğla kullanılması halinde hangi birim fiyatın uygulanacağı ve imalata giren malzeme unsurlarının miktarı yeniden düzenlenmiştir. 

            Bu değişiklik meyanında, “l9 x 29 x l3,5 cm. Boyutta fabrika tuğlası ile taşıyıcı duvar yapılması” imalatına l8.08l/6 poz.unun birim fiyatının uygulanacağı düzenlemesi getirilmiştir.

            Hakedişlerde, nakliyeye tabi tuğla miktarı ve nakliye birim fiyatının tespitinde, kullanılan tuğlanın l9 x 29 x l3,5 cm. Boyutta düşey delikli tuğla olduğu belirtilmiş, ancak, bu tuğla imalatına uygun birim fiyat olan l8.08l/6 pozunun yerine l8.08l poz.unun birim fiyatı üzerinden fazla ödemede bulunulmuştur.

            MİNHA

            3. Daire, 9.l.l996 Tarih ve l50/A Tutanak Sayılı Kararı:

            Serme ve dolgu hacminin hesabında imalat içerisinde kalan büz ve rögar hacminin minhası (düşülmesi) gerekir.

            .......İşine ait hakediş raporunda; l5.l40/2 no.lu poz.dan kum-çakıl serilmesi imalatı yapılmış olup, büz hacminin toplam imalattan mihna edilmediği saptanmıştır.

            Minha formülü büzün (silindirin) hacmidir. V=ıı.r2’nin toplam kanal uzunluğu ile çarpımı sonucunda mihna edilecek miktar bulunarak kanal uzunluğunun serilen kum-çakılın yüksekliği ile çarpımı sonucunda bulunan imalat miktarından düşülmesi gerekir.

             l8.454 No.lu poz.un tanımında “Zayiatıyla l.05 metre......dozlu beton büzün projesine uygun olarak döşenmesi inşaat yerindeki yükleme, yatay ve düşey taşıma, boşaltma, her türlü malzeme ve zayiatı, işçilik, alet ve edevat giderleri, müteahhit karı ve genel giderler dahil l.00 mt 0.35 cm iç çapında........dozlu (cidar kalındığı 5.000 cm) beton büzün döşenmesi fiyatı;

            Ölçü: Döşenmiş haldeki gerçek uzunluk üzerinden hesaplanır” denilmektedir. Buna göre l8.454/l nolu pozdan ödeme yaparken ölçünün gerçek uzunluk üzerinden hesap edilmesi; bir başka deyişle rogarların mihnası gerekir.
 

            l. Daire, l0.6.l996 Tarih ve 6054 Tutanak Sayılı Kararı:

            27.53l Poz. no.lu iç sıva miktarından, aynı yüzlere yapılan 26.07l poz no.lu fayans duvar kaplama miktarının düşülmesi gerekir.

            27.53l Poz no.lu iç sıva miktarından, aynı yüzlere yapılan 26.07l poz nolu fayans duvar kaplama miktarının düşülmediği görülmüştür.

            Yapı İşleri Birim Fiyat Tariflerinde yer alan 27.53l poz.lu duvar içi sıva imalatının birim fiyat tarifinin “ölçü” kısmında;

             “Projedeki ölçülere göre, sıvanan bütün yüzler (boşluk yanları dahil) hesaplanır........Bütün boşluklar ve diğer cins kaplama yüzeyleri düşülür.” denilmektedir.

            Buna göre, iç sıva miktarından aynı yüzlere yapılan fayans vb. kaplama miktarının düşülmesi gerekir.

            7 ve 8 No.lu hakediş metrajlarında, 27.53l poz.lu iç sıva miktarından aynı duvar yüzlerine yapılan (banyo, WC. mutfak, çayocağı) 26.07l poz.lu fayans kaplama miktarının düşülmediği görülmüştür.

            27.53l Poz.lu iç sıva miktarından, aynı yüzlere yapılan 26.07l pozlu fayans kaplama miktarının düşülmemesi sonucu fazla ödemede bulunmuştur.