İCRA VE İFLÂS KANUNU

 

Kanun Numarası: 2004 — Kabul Tarihi: 09.06.1932

RG.19.06.1932-2128


İKİNCİ BAP

İlâmların İcrası

 

I - Para ve Teminattan başka Borçlar Hakkında İlâmların İcrası:

Taşınır teslimi:

MADDE 24 (DE:1965-538.14)- Bir taşınırın teslimine dair olan ilâm icra dairesine verilince icra müdürü bir icra emri tebliği suretiyle borçluya yedi gün içinde o şeyin teslimini emreder.

İcra emrinde; alacaklı ve borçlunun ve varsa mümesillerinin adları ve soyadları ile şöhret ve ikametgahları hükmü veren mahkemenin ismi ve hükmolunun şeyin neden ibaret olduğu, ilâmın tarih ve numarası ve tetkik merciiden veya temyiz yahut iadei muhakeme yoliyle ait olduğu mahkemeden icranın geri bırakılması hakkında bir karar getirilmedikçe cebri icraya devam olunacağı yazılır.

Borçlu, bu emri hiç tutmaz veya eksik bırakır ve hükmolunan taşınır veya misli yedinde bulunursa elinden zorla alınıp alacaklıya verilir. (1951-5846 Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu 61;62)

Yedinde bulunmazsa ilâmda yazılı değeri alınır. Vermezse ayrıca icra emri tebliğine hacet kalmaksızın haciz yoliyle tahsil olunur. Taşınır malın değeri, ilâmda yazılı olmadığı veya ihtilaflı bulunduğu takdirde, icra müdürü tarafından (DE§4son c:2003-4949/6) "haczin yapıldığı tarihteki". rayice göre takdir olunur.

Hükmolunan menkulün değeri, borsa veya ticaret odalarından, olmıyan yerlerde icra müdürü tarafından seçilecek bilirkişiden sorulup alınacak cevaba göre tayin edilir.

İlgililerin bu hususta tetkik merciine şikâyet hakları vardır.

26 ncı maddenin 3 ve 4 üncü fıkraları, gemi siciline kayıtlı olmıyan gemiler hakkında da uygulanır.

 

Çocuk teslimi:

MADDE 25 (DE:1940-3890.1)- Çocuk teslimine dair olan ilâm icra dairesine verilince icra müdürü 24 üncü maddede yazılı şekilde bir icra emri tebliği suretiyle borçluya yedi gün içinde çocuğun teslimini emreder. Borçlu bu emri tutmazsa çocuk nerede bulunursa bulunsun ilâm hükmü zorla icra olunur.

Çocuk teslim edildikten sonra diğer taraf haklı bir sebep olmaksızın çocuğu tekrar alırsa ayrıca hükme hacet kalmadan zorla elinden alınıp öbür tarafa teslim olunur. (341)

 

Çocukla şahsi münasebet tesisine dair ilâmin icrası:

MADDE 25.a (Ek:1965-538.15)- Çocukla şahsi münasebetlerin düzenlenmesine dair ilâm hükmünün yerine getirilmesi talebi üzerine icra müdürü, küçüğün ilâm hükümleri dairesinde lehine hüküm verilen tarafla şahsi münasebette bulunmasına mani olunmamasını; aksi halde ilâm hükmünun zorla yerine getirileceğini borçluya 24 üncü maddede yazılı şekilde bir icra emri ile tebliğ eder. Bu emirde ilâm hükmüne aykırı hareketin 341 inci maddedeki cezayı müstelzim olduğu da yazılır.

Borçlu bu emri tutmazsa ilâm hükmü zorla yerine getirilir. Borçlu alacaklının şikâyeti üzerine ayrıca 341 inci maddeye göre cezalandırılır.

 

Çocuk teslimine ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair ilâmların icrasında uzman bulundurulması:

MADDE 25/b. -(EK:2003-4949/7”başlık dahil”) Çocukların teslimine ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair ilâmların icrası, icra müdürü ile birlikte Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu tarafından görevlendirilen sosyal çalışmacı, pedagog, psikolog veya çocuk gelişimcisi gibi bir uzmanın, bunların bulunmadığı yerlerde bir eğitimcinin hazır bulunması suretiyle yerine getirilir. 

 

Taşınmaz tahliye ve teslimi :

1 - Borçlunun elinde ise:

MADDE 26 (DE:1940-3890.1)- Bir taşınmaz veya bir geminin tahliye ve teslimine dair olan ilâm icra dairesine verilince icra müdürü 24 üncü maddede yazılı şekilde bir icra emri tebliği suretiyle borçluya yedi gün içinde hükmolunan şeyin teslimini emreder.

Borçlu taşınmazı veya gemiyi işgal etmekte iken bu emri tutmazsa, ilâmın hükmü zorla icra olunur.

Alacaklıya teslim olunan taşınmaza veya gemiye haklı bir sebep olmaksızın tekrar giren borçlu ayrıca hükme hacet kalmadan zorla çıkarılır. (273/2)

Bunların içinde bulunup da ilâmda dahil olmayan eşya çıkarılarak borçluya teslim ve hazır değilse vekiline veya ailesi halkından veyahut müstahdemlerinden reşit bir kimseye tevdi olunur. Bunlardan da kimse bulunmazsa mezkür eşya masrafı ileride borçluya ödetilmek üzere peşin olarak alacaklıdan alınıp emin bir yerde veya alacaklının yedinde hıfzettirilir ve icra dairesince hemen yapılacak tebligat üzerine borçlu eşyanın bulunduğu mahalde ise beş ve değil ise otuz gün içinde eşyayı almaktan veya masrafı ödemekten imtina eder yahut lüzum görülürse icra müdürü tetkik merciinin karariyle bunları satıp tutarından masrafı ifa eder. (DE§4son cümle:2003-4949/8) Fazla kalırsa borçlunun adına, Adalet Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikte nitelikleri belirlenen bankalardan birine yatırılır.[1]

 

2 - Taşınmaz üçüncü şahıs elinde ise :

MADDE 27 - Taşınmaz, üçüncü bir şahıs tarafından davadan sonra ve hükümden evvel tapuya tescil edilmiş bir akte müsteniden işgal edilmekte ise alacaklı borçlunun o şahsa karşı malik olduğu hakları haiz olur. Bu şıkkı ihtiyar etmezse borçlusuna karşı tazminat davası açabilir. Şu kadar ki suiniyet sahibi üçüncü şahıslara karşı umumi hükümler mahfuzdur.

(Ek:1956-6763.42) Gemi siciline kayıtlı olan gemi, borçlunun elinde bulunmazsa alacaklı borçlunun gemiyi işgal etmekte olan şahsa karşı sahip olduğu hakları haiz olur. Şu kadar ki, gemi üçüncü bir şahıs tarafından davadan sonra ve hükümden önce gemi siciline geçirilmiş bir akit sebebiyle işgal edilmekte ise birinci fıkra hükmü tatbik olunur. (135;276).

 

Taşınmaz davalarında hükümlerin tapu ve gemi sicil dairelerine tebliği:

MADDE 28 (DE:1956-6763.42)- Taşınmaz davalarında davacının lehine hüküm verildiği takdirde mahkeme davacının talebine hacet kalmaksızın hükmün tefhimi ile beraber hulasasını tapu ve gemi sicili dairelerine bildirir. İlgili daire bu ciheti hükmolunan taşınmaz veya geminin kaydına şerh verir. Bu şerh Medeni Kanunun 920 nci maddesinin ikinci fıkrası ve tescil edilmiş gemiler hakkında da Ticaret Kanununun 879 uncu maddesinin ikinci fıkrası hükmüne tabidir.

Taşınmaz davası üzerine verilen karar ileride davacının aleyhine kesinleşirse mahkeme, derhal bu hükmün hulasasını da tapu veya gemi sicili dairesine bildirir.

 

Taşınmaz hakkındaki hükümden sonra yedin tebeddülü :

MADDE 29 (DE:1956-6763.42)-Hükmün tapu veya gemi sicili dairesine bildirilmesinden sonraki tebeddüllerin icra muamelelerine tesiri olmaz. Hükümde gösterilen şey kimin elinde ise ondan alınıp alacaklıya teslim olunur.

Şu kadar ki, o yer veya gemide bulunan üçüncü şahıs bu malı borçludan teslim almış olmayıp onu doğrudan doğruya işgal etmekte bulunduğunu bildiren bir tapu veya gemi sicili kaydı gösterirse mahkemeye müracaatla dava açması için kendisine yedi gün mühlet verilir. Bu müddet içinde dava açılırsa icra geri bırakılır.

 

"Bir işin yapılmasına veya yapılmamasına dair olan ilâmlar"[2] (DE:2003-4949/9)

MADDE 30 - Bir işin yapılmasına mütedair ilâm icra dairesine verilince icra müdürü 24 üncü maddede yazılı şekilde bir icra emri tebliği suretiyle borçluya ilâmda gösterilen müddet içinde ve eğer müddet tayin edilmemişse işin mahiyetine göre başlama ve bitirme zamanlarını tayin ederek işi yapmağı emreder.

Borçlu muayyen müddetlerde işe başlamaz veya bitirmez ve iş diğer bir kimse tarafından yapılabilecek şeylerden olur ve alacaklı da isterse yapılması için lazımgelen masraf icra müdürü tarafından ehlivukufa takdir ettirilir. Bu masrafın ilerde hükme hacet kalmaksızın borçludan tahsil olunup kendisine verilmek üzere ifasına alacaklı muvafakat ederse alınıp hükmolunan iş yaptırılır. Muvafakat etmezse ayrıca hükme hacet kalmadan borçlunun kafi miktarda malı haciz ile paraya çevrilerek o iş yaptırılır.

İlâm, bir işin yapılmamasına mütedair olduğu takdirde icra dairesi tarafın dan ilâmın hükmü borçluya aynı müddetli bir emirle tebliğ olunur. Bu emirde ilâm hükmüne muhalefetin 343 üncü maddedeki cezayı müstelzim olduğu yazılır. (BK 97)

(EK§son:2003-4949/9)Bir işin yapılmasına veya yapılmamasına dair olan ilâm hükmü yerine getirildikten sonra borçlu, ilâm hükmünü ortadan kaldıracak bir eylemde bulunursa, mahkemeden ayrıca hüküm almaya gerek kalmadan, önceki ilâm hükmü tekrar zorla yerine getirilir.

 

İrtifak haklariyle gemi üzerindeki intifa haklarına mütedair ilâmlar:

MADDE 31 (DE:1956-6763.42)- Bir irtifak hakkının veya gemi siciline kayıtlı olan bir gemi üzerindeki intifa hakkının kaldırılmasına yahut böyle bir hakkın tahmiline mütedair ilâm icra dairesine verilince icra müdürü 24 üncü maddede yazılı şekilde 7 günlük bir icra emri gönderir. Borçlu muhalefet ederse ilâmın hükmü zorla icra olunur. (343)

 

II. Para ve Teminat Verilmesi Hakkındaki İlâmların İcrası :

İcra emri ve muhtevası :

MADDE 32 (DE:1965-538.16)- Para borcuna veya teminat verilmesine dair olan ilâm icra dairesine verilince icra müdürü borçluya bir icra emri tebliğ eder. Bu emirde 24 üncü maddede yazılanlardan başka hükmolunan şeyin cinsi ve miktarı gösterilir ve nihayet yedi gün içinde ödenmesi ve bu müddet içinde borç ödenmez veya hükmolunan teminat verilmezse tetkik merciinden (33; 33a) veya temyiz(36) yahut iadei muhakeme (HU 443,449) yolu ile ait olduğu mahkemeden icranın geri bırakılmasına dair bir karar getirilmedikçe cebri icra yapılacağı ve bu müddet içinde 74 üncü madde mucibince mal beyanında bulunması ve bulunmazsa (DE,c2:2003-4949/10)"hapis ile tazyik olunacağı, mal beyanında bulunmaz veya" (76, 337) hakikata muhalif beyanda bulunursa (338,339) hapis ile cezalandırılacağı ihtar edilir. 

 

İcranın geri bırakılması :

MADDE 33 (DE:1965-538.17)- İcra emrinin tebliği üzerine borçlu yedi gün içinde dilekçe ile icra tetkik merciine başvurarak borcun zamanaşımına uğradığı (39) veya imhal veya itfa edildiği itirazında bulunabilir. İtfa veya imha iddiası yetkili mercilerce re'sen yapılmış veya usulüne göre tasdik edilmiş yahut icra dairesinde veya tetkik merciinde veya mahkeme önünde ikrar olunmuş senetle tevsik edildiği takdirde icra geri bırakılır.

İcra emrinin tebliğinden sonraki devrede tahakkuk etmiş itfa, imhal, veya zamanaşımına dayanan geri bırakma istekleri her zaman yapılabilir. Bunlardan itfa veya imhale dayanan istekler mutlaka noterlikçe re'sen yapılmış veya tasdik olunmuş belgelere veya icra zaptına istinat ettirilmelidir.

Tetkik mercii, geri bırakılma talebini reddettiği takdirde borçlu ancak temyiz süresi içinde alacağı karşılıyacak nakit veya mercice kabul edilecek taşınır rehin veya esham veya tahvilat veya taşınmaz rehni yahut muteber bir banka kefaleti göstermek şartiyle temyiz yoluna gidebilir (Borçlu Devlet dahi bu teminattan ayrık değildir.ó md. 36/2 ® 149a; 363.1). Borçlunun yeter malı mahcuz ise veya borçlunun talebi üzerine temyiz süresi içinde yeter malı haczedilmişse bu fıkrada yazılı teminatı göstermeye lüzum yoktur.

Borçlu olmadığı parayı ödemek mecburiyetinde kalan borçlunun 72 nci madde mucibince istirdat davası açarak paranın geriye verilmesini istemek hakkı saklıdır.

 

İlâmın zamanaşımına uğradığı iddiası :

MADDE 33.a (Ek:1965- 538.18)-İlâmın zamanaşımına uğradığı (39) veya zamanaşımının kesildiği (BK 133-136; TK 662) veya tatile uğradığı (BK 132) iddiaları icra tetkik mercii tarafından resmi vesikalara müsteniden incelenerek icranın geri bırakılmasına veya devamına karar verilir.

Alacaklı, icranın geri bırakılması kararının kesinleştiğinin kendisine tebliğinden sonra, zamanaşımının vâkı olmadığını ispat sadedinde ve 7 gün içinde umumi mahkemelerde dava açabilir. Aksi takdirde icrası istenen ilâmın zamanaşımına uğradığı hususu kesin hüküm(HU 237) teşkil eder.

İcranın devamına karar verilmesi halinde 33 üncü maddenin son fıkrası burada da uygulanır. (ó363/1)

 

III. Müşterek Hükümler :

İcranın nereden isteneceği :

MADDE 34 - İlâmların icrası her icra dairesinden talep olunabilir. Alacaklı ikametgahını (MK 20 “yerleşim yerini”) değiştirirse takibin yeni ikametgahı icra dairesine havalesini isteyebilir.

 

Takibin başlaması :

MADDE 35 - Takip, ilâmın icra dairesine tevdii ile başlar. İstiyen alacaklıya kayıt numarasını mübeyyin bedava ve pulsuz bir ilmühaber verilir.ó58, 59;

 

İcranın geri bırakılması için verilecek mühlet :

MADDE 36 (DE:1965-538.19)-§1 İlâmı temyiz eden borçlu hükmolunan para veya eşyanın resmi bir mercie depo edildiğini ispat eder yahut hükmolunan para veya eşya kıymetinde mercice kabul edilecek taşınır rehin veya esham veya tahvilat veya taşınmaz rehin veya muteber banka kefaleti gösterirse veya borçlunun hükmolunan para ve eşyayı karşılayacak malı mahcuz ise icranın geri bırakılması için Yargıtaydan karar (HU 443) alınmak üzere icra müdürü tarafından kendisine münasip bir mühlet verilir. Bu mühlet ancak zaruret halinde uzatılabilir.

§2  Borçlu, Devlet veya adli müzaherete (HU 465) nail bir kimse ise teminat göstermek mecburiyeti yoktur.

§3  Ücreti ilgililer tarafından verilirse Yargıtayca icranın geri bırakılması hakkındaki karar icra dairesine telgrafla bildirilir.

§4  Nafaka hükümlerinde böyle bir mühlet verilemez.

§5  Yargıtay’ca hüküm bozulduğu takdirde borçlunun müracaatı üzerine, bozmanın mahiyetine göre teminatın geri verilip verilmiyeceğine mahkemece kesin olarak karar verilir.

§6  Yargıtay’ca ilâmın onanması halinde, alacaklının talebi üzerine, başkaca muameleye hacet kalmaksızın teminata konu olan para alacaklıya ödenir, mal ve haklar ise, malın nev'ine göre icra memurluğunca paraya çevrilir. İlâm alacaklısının teminat üzerinde rüçhan hakkı vardır.

Ayrıca ® 69/4; 97/3; 97/14; 269c; 276/3.

 

Haciz veya iflâs istemek yetkisi :

MADDE 37 - İcra emrinde (32) yazılı müddet geçtiği halde borcunu ödemeyenlerin malları hacz olunur (41, 78) yahut borçlu iflâsa tabi (43) eşhastan olupta alacaklı isterse (177/4) yetkili ticaret mahkemesince (154)  iflâsına karar verilir.

 

İlâm mahiyetini haiz belgeler :

MADDE 38 (DE:1965-538.20)- Mahkeme huzurunda yapılan sulhlar (HU 63, 151/5, 213, Ayrıca ® Kadostro, Tapulama ve Harçlar Kanunlarına.), kabuller (HU 92- 95, 151/5) ve para borcu ikrarını havi re'sen tanzim edilen noter senetleri (“Reesen düzenlenen noter senetleri” dışındaki türleri “düzenleme” ve “tutanak” türü senetler dahil değil) ve temyiz kefaletnameleri (33,36) ile icra dairesindeki kefaletler (HU 111,443), ilâmların* icrası hakkındaki hükümlere tabidir. Bu maddedeki icra kefaletleri müteselsil kefalet (BK 487) hükmündedir.

*İlâm niteliğindeki diğer belgeler için 149/1. Ayrıca ® •2613.31; •4081.10; •5590.78; •6964.36; •3091.9; •2942.16,20; •507.39,108; •1136.64,86,162; •1512.117,145, gibi özel kanunların maddelerine.

 

Zamanaşımı :

MADDE 39 - İlâma müstenit takip, son muamele üzerinden on sene geçmekle zamanaşımına uğrar (BK 135/2; TK 642;).

Noter senedine (38) müstenit takip, senedin mahiyetine göre borçlar (BK 125 vd.) veya ticaret (TK  661-663, 690, 726) kanunlarında muayyen olan zamanaşımlarına tabidir.

 

İcranın iadesi :

MADDE 40 - Bir ilâmın nakzı (HU 438,439) icra muamelelerini olduğu yerde durdurur.

Bir ilâm hükmü icra edildikten sonra nakzedılipte aleyhinde icra yapılmış olan kimsenin hiç veya o kadar borcu olmadığı kati bir ilâmla tahakkuk ederse ayrıca hükme hacet kalmaksızın icra tamamen veya kısmen eski haline iade olunur.

Ancak üçüncü şahısların hüsnü niyetle kazandıkları haklara (10a II,363/1, 366 VI; TK 687,901) halel gelmez.

 

Umumi hükümler :

MADDE 41-Kanunun bu ikinci babında yazılı (24-40maddeler) hükümlere mugayir olmayan diğer hükümleri ilâma müstenit takiplerde de cereyan eder.



[1] Değişmeden önceki şekli: “Fazla kalırsa borçlunun namına sağlam bir bankaya yatırılır.”

[2] Değişmeden önceki Şekli: “Bir işin yapılmasına dair olan ilâmlar”